Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ανάλυση του Politico για την διάβρωση του κύρους και της επιρροής του Βερολίνου στην ΕΕ. Ο πόλεμος του Πούτιν στην Ουκρανία, η απουσία της Μέρκελ και ο αδύναμος να διαδραματίσει βαρύνοντα ρόλο, Όλαφ Σολτς. Αναλυτικά το άρθρο:
Για χρόνια, η Γερμανία ήταν ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης, η φωνή και η δύναμη των κρατών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης στην ΕΕ, τα οποία προσέβλεπαν στο Βερολίνο για προστασία, καθοδήγηση και, κατά καιρούς, για σαφείς οδηγίες. Συχνά, όταν οι Βρυξέλλες έπρεπε να στρίψουν το τιμόνι, η Γερμανία ήταν αυτή που έπειθε την Πολωνία, την Ουγγαρία ή άλλους να ακολουθήσουν.
Όμως, μια σειρά πρόσφατων εξελίξεων έχει διαβρώσει το κύρος και την επιρροή του Βερολίνου στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και, κυρίως, μεταξύ των ηγετών στο τραπέζι των Συνόδων Κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Σε αυτές περιλαμβάνονται η συνταξιοδότηση της επί μακρόν καγκελαρίου Άνγκελα Μέρκελ, ο σχηματισμός ενός πιο περίπλοκου τρικομματικού κυβερνητικού συνασπισμού στο Βερολίνο και κυρίως μια διαδοχικά πολιτικά λαθη και ασυνεπή μηνύματα που σχετίζονται με τη ρωσική πολιτική και την εισβολή στην Ουκρανία.
Δεν χρειαζόμαστε τη γερμανική προστασία
Το αποτέλεσμα όλων αυτών ήταν μια σημαντική αποδυνάμωση της επιρροής του Βερολίνου και μια μεγαλύτερη προθυμία από άλλες χώρες να ακολουθήσουν το δικό τους δρόμο και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμα και να αμφισβητήσουν ανοιχτά τη γαλλογερμανική συμμαχία που βρίσκεται εδώ και καιρό στο κέντρο της εξουσίας και της λήψης αποφάσεων της ΕΕ, σύμφωνα με πολλούς αξιωματούχους και διπλωμάτες της ΕΕ.
“Δεν χρειαζόμαστε τη γερμανική προστασία- η ιστορία απέδειξε ότι βρίσκεται στη λάθος πλευρά της ιστορίας”, δήλωσε ένας διπλωμάτης από την Ανατολική Ευρώπη, αναφερόμενος στη μακροχρόνια στρατηγική επιλογή του Βερολίνου να βαδίζει ήπια με τη Μόσχα. “Η ηγεσία της Πολωνίας έχει σταθεί στο ύψος των περιστάσεων, όσον αφορά τη Ρωσία, την υποδοχή των ουκρανών προσφύγων, τη σταδιακή κατάργηση του φυσικού αερίου. Οι Βαλτικές χώρες όμως έχουν μια έξυπνη ηγεσία. Η Βουλγαρία έχει μια νέα πιο αξιόπιστη κυβέρνηση. Η Ρουμανία είναι σταθερή”, προσέθεσε.
Η κατάρρευση του γερμανικού κύρους μεταδόθηκε σε ζωντανή μετάδοση, καθώς οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ αγωνίζονταν να καταλήξουν σε συμφωνία για το εμπάργκο στο ρωσικό πετρέλαιο και να ξεπεράσουν την πεισματική αντίθεση του Ούγγρου πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν.
Η επιρροή της Μέρκελ
Στο παρελθόν, όταν ο Όρμπαν έβαζε εμπόδια στις προτάσεις της ΕΕ, η Μέρκελ καλούνταν συχνά να τον συνετίσει. Το κατά πόσον οι διευκολύνσεις της Μέρκελ με τον Όρμπαν και άλλους -τόσο εντός όσο και εκτός του μπλοκ- εξυπηρετούσαν μακροπρόθεσμα τα συμφέροντα της ΕΕ είναι υπό αμφισβήτηση. Αλλά δεν υπήρχε καμία αμφιβολία για την επιρροή της Μέρκελ -και του Βερολίνου- εντός της ΕΕ. Αυτή τη φορά, η Γερμανία κατηγορήθηκε ότι προσπάθησε να βγει κερδισμένη στη περίπτωση μιας προτεινόμενης εξαίρεσης από το εμπάργκο για το πετρέλαιο που παραδίδεται μέσω αγωγού. Το Βερολίνο αρνήθηκε επανειλημμένα οποιαδήποτε ανάμειξη στην πρόταση για την εξαίρεση και τελικά δεσμεύτηκε να τερματίσει όλες τις αγορές ρωσικού πετρελαίου μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους – ως σαφή απόδειξη ότι δεν θα κέρδιζε τίποτα από τη συνέχιση των παραδόσεων μέσω αγωγών.
Αλλά το γεγονός ότι άλλες χώρες μέλη της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων από την Ανατολική Ευρώπη, ήταν τόσο καχύποπτες, υπογραμμίζει την πληγείσα αξιοπιστία του Βερολίνου.
Εν τω μεταξύ, η επίσκεψη στη Βουδαπέστη της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, πρώην υπουργού Άμυνας της Γερμανίας και μαθήτριας της Μέρκελ, δεν απέφερε καμία πρόοδο στην αντιπαράθεση για την απαγόρευση του πετρελαίου. Και η συνεχιζόμενη διαμάχη της Ουγγαρίας με την Επιτροπή για το κράτος δικαίου δυσχέραινε την επίτευξη συμβιβασμού.
Αφέθηκε, έτσι, στον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και πρώην πρωθυπουργό του Βελγίου Σαρλ Μισέλ και στη γαλλική προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, να διαμορφώσουν από κοινού έναν συμβιβασμό που τελικά αποδέχθηκε η Ουγγαρία, ανοίγοντας τον δρόμο για την υιοθέτηση όχι μόνο της απαγόρευσης του πετρελαίου, αλλά και μιας ευρύτερης έκτης δέσμης κυρώσεων. Ο διάδοχος της Μέρκελ, ο Όλαφ Σολτς, σοσιαλδημοκράτης, δεν είχε κάποιο ιδιαίτερο ρόλο.
“Μεσαίος” ηγέτης ο Σολτς
“Ο Σόλτς είναι ένα πραγματικό πρόβλημα”, δήλωσε ένας διπλωμάτης της ΕΕ. “Είναι απλώς ο εμπορικός Γερμανός αντί για τον συμβιβαστή-διαμορφωτή που ήταν η Μέρκελ. Δεν υπάρχει κανείς που να αναπληρώνει το κενό που άφησε η Μέρκελ”.
Ο διπλωμάτης δήλωσε ότι ο Σολτς θα μπορούσε στην καλύτερη περίπτωση να περιγραφεί ως ένας “τύπος του Ecofin” – μέλος του Συμβουλίου Οικονομικών και Δημοσιονομικών Υποθέσεων, το οποίο αποτελείται από εθνικούς υπουργούς Οικονομικών, μια θέση που ο Σολτς κατείχε στο παρελθόν. “Αλλά για να είμαστε ειλικρινείς, έχει το επίπεδο ενός ηγέτη μιας μεσαίας-μεγάλης ευρωπαϊκής χώρας”, ανέφερε.
Ένας Γερμανός αξιωματούχος αντέκρουσε τους ισχυρισμούς αυτούς, υποστηρίζοντας ότι “το γεγονός ότι υπάρχει κριτική από τόσες πολλές χώρες δείχνει ότι η Γερμανία παίζει ηγετικό ρόλο” στη διαμεσολάβηση για την επίτευξη συμβιβασμών σε επίπεδο ΕΕ, σε αυτή τη δύσκολη στιγμή.
Ο ίδιος ο Σολτς υποστήριξε ότι η διήμερη Σύνοδος Κορυφής “υπογράμμισε τη μεγάλη ενότητα και αλληλεγγύη της Ευρώπης προς την Ουκρανία” – ένα επίτευγμα για το οποίο προσπάθησε επίσης να λάβει τα εύσημα απαριθμώντας την οικονομική βοήθεια της Γερμανίας προς τη χώρα, την υποδοχή προσφύγων καθώς και την πρόσθετη στρατιωτική βοήθεια προς το Κίεβο που η καγκελάριος θέλει να καταστήσει δυνατή μέσω μιας συμφωνίας ανταλλαγής οπλικών συστημάτων με την Ελλάδα.
Πρόσφατα, η καγκελάριος αναφέρθηκε στις προσπάθειες της κυβέρνησής του να αναλάβει μεγαλύτερο ρόλο ως ευρωπαϊκός πάροχος ασφάλειας χάρη σε ένα τεράστιο ταμείο στρατιωτικού εκσυγχρονισμού ύψους 100 δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο, όπως είπε, έχει ιδιαίτερη αποδοχή στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες από το Παρίσι έως τη Βαρσοβία: “Όλοι είναι πολύ εντυπωσιασμένοι από αυτό το βήμα. Επιτέλους, λένε, η Γερμανία αναλαμβάνει την ευθύνη για την ασφάλεια που της αναλογεί στον 21ο αιώνα”, δήλωσε ο Σολτς στο γερμανικό κοινοβούλιο.
Όμως ο Σολτς, πρώην δήμαρχος του Αμβούργου, φαίνεται ότι αγωνίζεται να κάνει το βήμα προς την καγκελαρία. Πριν κάποιες μέρες, όμως, καταγράφηκε από μια κάμερα σε μια σκηνή μάλλον ανάρμοστη για πολιτικό, καθώς γούρλωσε τα μάτια του όταν οι δημοσιογράφοι του απηύθυναν ερωτήσεις κατά την άφιξή του στη σύνοδο κορυφής.
Στο εσωτερικό μέτωπο, ο Σολτς δέχθηκε πυρά τις τελευταίες ημέρες για κάποια παράξενα σχόλια σχετικά με ακτιβιστές για το κλίμα, τα οποία ανάγκασαν έναν κυβερνητικό εκπρόσωπο να απορρίψει τις κατηγορίες ότι τους είχε συγκρίνει με τους Ναζί.
Μεγαλύτερη βαρύτητα ο Ντράγκι
Σήμερα είναι σαφές ότι ο Ιταλός πρωθυπουργός Μάριο Ντράγκι, ο πρώην επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, διάσημος για τη δήλωσή του ότι η τράπεζα θα κάνει “ό,τι χρειαστεί” κατά τη διάρκεια της κρίσης της ευρωζώνης, είναι ο ηγέτης που διαθέτει πλέον τη μεγαλύτερη βαρύτητα. Αλλά η Ιταλία φέρει το πολιτικό φορτίο πολλών δεκαετιών ασταθούς πολιτικής και οικονομικής κακοδιαχείρισης, κάτι που περιορίζει το εύρος της ιταλικής επιρροής ανεξάρτητα από το ποιος είναι πρωθυπουργός.
Εν τω μεταξύ, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος επανεξελέγη πρόσφατα για δεύτερη θητεία, θεωρείται ότι δεν είναι διατεθειμένος να παραμερίσει τον εγωισμό και τη μεγαλοπρέπειά του, ώστε να μετατραπεί σε έναν αθόρυβο παράγοντα επιρροής της χάραξης πολιτικής και των αποφάσεων που βασίζονται στη συναίνεση. Η κάμψη της γερμανικής επιρροής είχε ήδη ξεκινήσει κατά τα τελευταία χρόνια της 16χρονης θητείας της Μέρκελ, αλλά έγινε για πρώτη φορά εμφανώς ορατή τον περασμένο Ιούνιο, όταν η ίδια και ο Μακρόν πρότειναν τη διεξαγωγή μιας συνόδου κορυφής της ΕΕ με τον Ρώσο πρόεδρο – μόνο και μόνο για να εκφράσουν την έντονη αντίθεσή τους οι ηγέτες της Πολωνίας, της Εσθονίας, της Λετονίας και της Λιθουανίας.
Σοβαρό πλήγμα στην αξιοπιστία Γερμανίας και Γαλλίας
Ο Μακρόν και η Μέρκελ έδειχναν αποφασισμένοι να συμβαδίσουν με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν, ο οποίος είχε διοργανώσει τη δική του σύνοδο κορυφής με τον Πούτιν στη Γενεύη νωρίτερα τον ίδιο μήνα. Εκείνη η συνάντηση απέδωσε λίγα, αλλά προσέφερε μια σπάνια ένδειξη για πιθανή βελτίωση των σχέσεων με τη Μόσχα. Τα κράτη της Ανατολικής Ευρώπης προειδοποίησαν ότι μια υπερβολικά ήπια προσέγγιση της ΕΕ προς τον αυταρχικό Ρώσο ηγέτη θα μπορούσε να υπονομεύσει τις προσπάθειες του Μπάιντεν να δημιουργήσει μια νέα γεωπολιτική ισορροπία.
Η αξιοπιστία της Γερμανίας και της Γαλλίας είχε ήδη πληγεί σοβαρά από την επί μακρόν αποτυχημένη προσπάθεια εφαρμογής των ειρηνευτικών συμφωνιών του Μινσκ, δύο συμφωνιών κατάπαυσης του πυρός που αποσκοπούσαν στον τερματισμό του υποστηριζόμενου από τη Ρωσία αυτονομιστικού πολέμου στην ανατολική περιοχή Ντονμπάς της Ουκρανίας. Η ευρείας κλίμακας εισβολή του Πούτιν στην Ουκρανία επιβεβαίωσε ακόμη περισσότερο στα κράτη της Ανατολικής Ευρώπης ότι η Γερμανία είχε κάνει ένα σοβαρό ιστορικό λάθος βάζοντας τα οικονομικά συμφέροντα πάνω από την ανάσχεση και απομόνωση ενός πολεμοκάπηλου δικτάτορα.
